รถยนต์ไร้คนขับในไทยกับความท้าทายด้านกฎหมายและประกันภัย

• แชร์ Facebook
• แชร์ผ่าน Line

เมื่อเทคโนโลยีพร้อม แต่เราพร้อมไหม? การปรับตัวของคนไทยเมื่อถึงวันที่ยานยนต์อัตโนมัติยึดถนน…

จากภาพยนตร์ไซไฟที่รถยนต์สามารถเคลื่อนที่ได้เองโดยไม่มีคนบังคับอยู่หลังพวงมาลัย กำลังขยับเข้าใกล้ชีวิตประจำวันของพวกเรามากขึ้นทุกที ปัจจุบัน ค่ายรถยนต์และบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ทั่วโลกได้พัฒนา “ยานยนต์อัตโนมัติ” (Autonomous Vehicles: AVs) หรือรถยนต์ไร้คนขับ จนสามารถวิ่งใช้งานได้จริงในหลายประเทศ สิ่งนี้ไม่ใช่เรื่องเพ้อฝัน แต่เป็น “อนาคตที่หลบเลี่ยงไม่ได้” ที่กำลังจะเดินทางมาถึงประเทศไทยในไม่ช้า

ทว่า คำถามสำคัญที่สะท้อนกลับมาหาพวกเราทุกคนไม่ใช่คำถามที่ว่า “เมื่อไหร่เทคโนโลยีนี้จะพร้อม?” แต่คือคำถามที่ท้าทายกว่านั้น “เมื่อเทคโนโลยีพร้อมแล้ว… ประเทศไทยและคนไทย พร้อมที่จะรับมือกับรถยนต์ไร้คนขับแล้วหรือยัง?”

Key Takeaway

• รถยนต์ไร้คนขับในไทย ยังต้องเผชิญความท้าทายจากสภาพถนน การจราจร พฤติกรรมผู้ใช้รถ และเหตุการณ์เฉพาะ ที่ระบบ AI อาจคาดการณ์ได้ยาก
• กฎหมายรถยนต์ไร้คนขับและระบบประกันภัยของประเทศไทย จำเป็นต้องกำหนดให้ชัดเจนว่า เมื่อเกิดอุบัติเหตุ เจ้าของรถ ผู้ผลิตรถยนต์ ผู้พัฒนาระบบ AI หรือบริษัทประกันภัยต้องรับผิดชอบในส่วนใด
• กรณีศึกษาจากสหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น และสหรัฐอเมริกา แสดงให้เห็นว่าการมีกฎหมายเฉพาะสำหรับระบบบันทึกข้อมูลการขับขี่ และหลักเกณฑ์การชดใช้ค่าสินไหมทดแทนที่ชัดเจน เป็นพื้นฐานสำคัญของการใช้งานยานยนต์อัตโนมัติเพื่อเพิ่มโอกาสด้านความปลอดภัย
• การใช้รถยนต์ไร้คนขับในประเทศไทยไม่ได้ขึ้นอยู่กับความฉลาดของระบบ AI เพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความพร้อมของระบบนิเวศและความเชื่อมั่นของประชาชนด้วย

รถยนต์ไร้คนขับคืออะไร?

รถยนต์ไร้คนขับ หรือยานยนต์อัตโนมัติ (Autonomous Vehicles: AVs) คือ ยานยนต์ที่สามารถขับเคลื่อนและนำทางได้เองแบบอัจฉริยะโดยไม่ต้องมีคนขับหรือมีผู้ควบคุมจากระยะไกล การขับเคลื่อนจะใช้เทคโนโลยีขั้นสูง ทั้งเซนเซอร์ กล้องความละเอียดสูงรอบด้าน เรดาร์ และหน่วยประมวลผลภายในที่ทำงานด้วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งจะวิเคราะห์ภาพและข้อมูลสภาพแวดล้อมแบบเรียลไทม์รวมถึงทำการตัดสินใจขับเคลื่อนบนท้องถนนแบบอัตโนมัติ ทั้งนี้ ระดับความสามารถในการขับขี่อัตโนมัติของรถยนต์ไร้คนขับแต่ละรุ่นอาจแตกต่างกัน

1. สมองกล AI กับบททดสอบสุดโหดรถยนต์ไร้คนขับบน “ถนนประเทศไทย” 

ในมุมของผู้คิดค้น ระบบขับเคลื่อนอัตโนมัติถูกเทรนมาให้รถยนต์ไร้คนขับปฏิบัติตามกฎจราจรอย่างเคร่งครัด แต่เมื่อต้องมาเจอกับ “กายภาพและพฤติกรรมการขับขี่” บนถนนประเทศไทย สมองกลระดับโลกอาจต้องกุมขมับ ตั้งแต่เส้นจราจรที่เลือนราง หลุมบ่อที่กระจายอยู่ทั่วผิวถนน ไปจนถึงปัญหาน้ำท่วมขังที่บดบังทัศนวิสัยของเซนเซอร์

นอกจากนี้ พฤติกรรมการใช้ถนนของประเทศไทยยังมี “ความเฉพาะตัว” สูงมาก ไม่ว่าจะเป็นรถจักรยานยนต์ที่แทรกตัวตามช่องว่างอย่างรวดเร็ว การขับรถย้อนศร รถเข็นขายอาหารข้างทาง หรือแม้กระทั่งสัตว์เลี้ยงที่เดินตัดหน้ากะทันหัน เหตุการณ์ไม่คาดคิดเหล่านี้คือบททดสอบชั้นดีว่าระบบ AI ของรถยนต์ไร้คนขับจะสามารถประมวลผลและตัดสินใจได้ปลอดภัยแค่ไหน หากโครงสร้างพื้นฐานของไทยยังไม่ถูกยกระดับให้มีความชัดเจนและเป็นระเบียบ รถยนต์ไร้คนขับก็อาจกลายเป็นอัมพาตบนท้องถนนประเทศไทยได้อย่างง่ายดาย

2. วิกฤตสูญญากาศด้านกฎหมายและการประกันภัย ใครรับผิดชอบเมื่อรถยนต์ไร้คนขับเกิดอุบัติเหตุ?

ความท้าทายที่สุดประเด็นหนึ่งคือเรื่อง “กฎหมายและความรับผิดชอบ” กฎหมายจราจรทางบก และพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ (พ.ร.บ.) รวมถึงกฎหมายว่าด้วยการประกันวินาศภัย ของไทยในปัจจุบัน ถูกเขียนขึ้นบนสมมติฐานที่ว่า “มนุษย์คือผู้ควบคุมยานพาหนะ” ดังนั้น เมื่อเกิดอุบัติเหตุ กฎหมายจึงพุ่งเป้าไปที่ความผิดของคนขับทันที

แต่ในยุคที่ไร้คนขับ หากรถยนต์ที่ขับเคลื่อนด้วยระบบ AI เกิดเฉี่ยวชนขึ้นมา ระบบกฎหมายไทยจะตกอยู่ในสภาวะสูญญากาศทันที ใครคือผู้รับผิดชอบทางแพ่งและอาญา? เจ้าของรถที่นั่งอ่านหนังสืออยู่ในรถ? หรือบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ไร้คนขับ? ยิ่งไปกว่านั้น โมเดลธุรกิจประกันภัยของประเทศไทยจะต้องถูกรื้อทำใหม่ เพราะความเสี่ยงของการใช้งานรถยนต์ไร้คนขับไม่ได้อยู่ที่ “พฤติกรรมมนุษย์”  อีกต่อไป แต่อยู่ที่ “ความบกพร่องของระบบปฏิบัติการ” หากเราไม่เร่งวางกรอบกฎหมาย ยานยนต์อัตโนมัติก็จะไม่สามารถนำมาวิ่งขับเคลื่อนบนถนนสาธารณะได้อย่างถูกกฎหมาย

3. กรณีศึกษารถยนต์ไร้คนขับจากต่างประเทศ บทเรียนราคาแพงที่ไทยต้องเรียนรู้

หากหันไปมองกลุ่มประเทศผู้นำเทคโนโลยี พวกเขาได้เริ่มปรับเปลี่ยนโครงสร้างกฎหมายเพื่อรองรับอนาคตที่มีรถยนต์ไร้คนขับนี้แล้ว ซึ่งเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจสำหรับประเทศไทย

• สหราชอาณาจักร (UK) กับระบบ “คุ้มครองผู้บริโภคและยกเว้นโทษทางอาญา” อังกฤษได้ประกาศใช้กฎหมายล่าสุดคือ Automated Vehicles Act 2024 ซึ่งเป็นการยกระดับกรอบกฎหมายให้ชัดเจนที่สุดในโลก กฎหมายฉบับนี้กำหนดอย่างเด็ดขาดเกี่ยวกับรถยนต์ไร้คนขับว่า เมื่อรถยนต์อยู่ในโหมดขับขี่อัตโนมัติ มนุษย์ที่นั่งอยู่บนรถจะได้รับการยกเว้นจากการถูกฟ้องร้องทางอาญาทั้งหมดหากเกิดอุบัติเหตุ โดยกฎหมายจะโอนความรับผิดชอบและการจ่ายค่าสินไหมทดแทนไปที่บริษัทประกันภัยและบริษัทผู้ผลิตเทคโนโลยีทันทีเป็นอันดับแรก แนวทางนี้ช่วยให้ประชาชนบนท้องถนนได้รับความคุ้มครองทันทีโดยไม่ต้องรอผลคดีทางศาลที่ยาวนาน
• ประเทศญี่ปุ่น ได้มีการปรับแก้ระบบประกันภัยรถยนต์ โดยบังคับให้ยานยนต์อัตโนมัติจะต้องติดตั้ง “ระบบบันทึกข้อมูลการขับขี่” (คล้ายกล่องดำของเครื่องบิน) เพื่อตรวจสอบสถานะรถยนต์ไร้คนขับอย่างแม่นยำในวินาทีที่เกิดอุบัติเหตุ ว่าในขณะนั้น “มนุษย์” หรือ “AI” เป็นผู้ควบคุมรถ ข้อมูลนี้จะใช้แบ่งสัดส่วนความรับผิดชอบและค่าเบี้ยประกันอย่างเป็นธรรม
• สหรัฐอเมริกา (กรณีศึกษาด้านความเสี่ยง) ในบางรัฐที่อนุญาตให้มีการใช้รถยนต์ไร้คนขับมาให้บริการสาธารณะ โดยมีรถแท็กซี่ไร้คนขับ (Robotaxi) วิ่งให้บริการรับส่งผู้โดยสาร เช่น ซานฟรานซิสโก เริ่มพบปัญหาการฟ้องร้องที่ซับซ้อน เมื่อรถระบบ AI เกิดหยุดกะทันหันกลางถนนจนทำให้รถคันหลังชนท้าย หรือกรณีรถยนต์ไร้คนขับชนคนเดินถนน คดีความเหล่านี้ใช้เวลานับปีกว่าจะหาข้อสรุปได้ว่าเกิดจากความบกพร่องของซอฟต์แวร์ (ระบบ AI) หรือความประมาทของเพื่อนร่วมถนน ซึ่งชี้ให้เห็นว่า หากไม่มีกฎหมายเฉพาะที่เบ็ดเสร็จ การสู้คดีในชั้นศาลจะกลายเป็นภาระหนักของทุกฝ่าย

4. จิตวิทยา ความกลัว และความอยู่รอดของสังคมไทยที่มีต่อรถยนต์ไร้คนขับ

การปรับตัวที่ยากที่สุดอาจไม่ใช่เรื่องของวัตถุ แต่คือเรื่องของ “คนและสังคม” ในแง่จิตวิทยา คนไทยจะมีความเชื่อมั่นมากแค่ไหนที่จะกล้าปล่อยมือจากพวงมาลัย แล้วฝากชีวิตไว้กับระบบ AI อย่างสนิทใจ ในทางกลับกัน เพื่อนร่วมถนนที่เป็นมนุษย์จะปฏิบัติต่อรถยนต์ไร้คนขับอย่างไร? ผู้ใช้ถนนจะกล้าเสี่ยงขับปาดหน้ามากขึ้นมั้ย เพื่อเทสว่าระบบ AI ของรถยนต์ไร้คนขับจะต้องเบรกให้เสมอหรือไม่?

ยิ่งไปกว่านั้น การมาถึงของเทคโนโลยียังสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อตลาดแรงงาน อาชีพขับรถสาธารณะ เช่น แท็กซี่ พนักงานขับรถบรรทุกขนส่งสินค้า และแมสเซนเจอร์ นับแสนรายในไทย กำลังเผชิญความเสี่ยงที่จะถูกทดแทนด้วยระบบ AI ของรถยนต์ไร้คนขับโจทย์ยากของสังคมไทยคือ หากมีการใช้งานรถยนต์ไร้คนขับในไทยเราจะเตรียมความพร้อมเพื่อเยียวยา และเปลี่ยนทักษะแรงงานกลุ่มนี้ให้กลายมาเป็นผู้ควบคุมระบบ หรือผู้ดูแลบำรุงรักษารถอัจฉริยะเหล่านี้ได้อย่างไร เพื่อไม่ให้เทคโนโลยีกลายเป็นเครื่องมือที่ซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำในสังคม

บทสรุป

ความพร้อมของยานยนต์อัตโนมัติไม่ได้วัดกันที่ความฉลาดของระบบ AI เพียงอย่างเดียว แต่วัดกันที่ “ความพร้อมของระบบนิเวศ” ที่เทคโนโลยีนั้นไปตั้งอยู่ ตัวอย่างจากอังกฤษและญี่ปุ่นแสดงให้เห็นว่า กฎหมายและประกันภัยเป็นฟันเฟืองสำคัญที่จะทำให้เทคโนโลยีรถยนต์ไร้คนขับช่วยเพิ่มโอกาสด้านความปลอดภัยต่อสาธารณะ ยานยนต์อัตโนมัติไม่ได้กำลังจะมาเพื่อยึดถนนไปจากเรา แต่พวกมันกำลังมาเป็นกระจกสะท้อนให้เห็นว่า ถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยจะต้องปฏิรูประบบกฎหมาย ปรับปรุงถนนหนทาง และยกระดับทักษะของคนในชาติ เพื่อขับเคลื่อนสังคมไทยให้พร้อมก้าวสู่อนาคตอย่างแท้จริง

แม้อนาคตของรถยนต์จะก้าวไปสู่ระบบขับขี่อัตโนมัติได้หรือไม่ แต่สำหรับผู้ใช้รถในปัจจุบัน การมีประกันภัยรถยนต์ยังคงเป็นสิ่งสำคัญเพราะเหตุการณ์ไม่คาดคิดสามารถเกิดขึ้นได้ทุกเวลา

สำหรับผู้ที่ต้องการวางแผนค่าใช้จ่ายด้านประกันภัยรถยนต์ ขอแนะนำ ลัคกี้ ลีสซิ่ง ผู้ให้บริการสินเชื่อเพื่อซื้อประกันภัยรถยนต์ ซึ่งช่วยเพิ่มทางเลือกในการบริหารค่าเบี้ยประกัน ลดภาระการชำระเงินก้อน และทำให้การเข้าถึงความคุ้มครองเป็นเรื่องสะดวกยิ่งขึ้น คลิกเยี่ยมชมเว็บไซต์ Lucky Leasing หรือสอบถามข้อมูลประกันภัยรถยนต์เพิ่มเติมกับเจ้าหน้าที่ ศรีกรุงโบรคเกอร์ และนายหน้าประกันภัยศรีกรุงโบรคเกอร์ได้ทั่วประเทศ  

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

Automated Vehicles Act 2024, c. 10 (UK). legislation.gov.uk, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คณะนิติศาสตร์. (2563). วารสารกฎหมายขนส่งและพาณิชยนาวี ปีที่ 15 ฉบับที่ 20 เดือนพฤษภาคม 2563 ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการทดสอบและใช้งานยานพาหนะขับเคลื่อนอัตโนมัติบนถนนสาธารณะ ณิชกานต์ รัตนเดช

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับรถยนต์ไร้คนขับในไทย

Q: ปัจจุบันประเทศไทยสามารถใช้รถยนต์ไร้คนขับได้หรือยัง?
A: ประเทศไทยยังอยู่ในช่วงเตรียมความพร้อมและทดสอบเทคโนโลยียานยนต์อัตโนมัติ การนำรถยนต์ไร้คนขับมาใช้งานบนถนนสาธารณะอย่างเต็มรูปแบบยังต้องพิจารณาทั้งกฎหมาย มาตรฐานความปลอดภัย ระบบประกันภัย โครงสร้างพื้นฐาน และความพร้อมของผู้ใช้ถนน

Q: รถยนต์ไร้คนขับเหมาะกับสภาพถนนในประเทศไทยหรือไม่?
A: รถยนต์ไร้คนขับอาจยังต้องเผชิญความท้าทายจากเส้นจราจรที่ไม่ชัดเจน ถนนชำรุด น้ำท่วมขัง รถจักรยานยนต์ที่เปลี่ยนช่องทางกะทันหัน และเหตุการณ์เฉพาะบนถนน ระบบ AI จึงต้องได้รับการทดสอบและพัฒนาให้สามารถรับมือกับสภาพแวดล้อมจริงของประเทศไทยได้อย่างปลอดภัย

Q: รถยนต์ไร้คนขับมีประโยชน์อย่างไร?
A: รถยนต์ไร้คนขับมีประโยชน์ในการช่วยลดอุบัติเหตุที่เกิดจากความผิดพลาดของมนุษย์ เช่น การง่วงขณะขับรถ การใช้โทรศัพท์ หรือการตัดสินใจที่ไม่ทันต่อสถานการณ์ และช่วยเพิ่มความสะดวกในการเดินทางให้แก่ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ที่ไม่สามารถขับรถเองได้ รวมถึงช่วยวางแผนเส้นทางลดปัญหาการจราจร ประหยัดพลังงาน และเพิ่มประสิทธิภาพของระบบขนส่ง

Q: รถยนต์ไร้คนขับ Tesla มีใช้งานในประเทศไทยแล้วหรือยัง?
A: ปัจจุบันประเทศไทยมีรถยนต์ Tesla ใช้งานแล้ว แต่ยังไม่มีการเปิดให้บริการรถยนต์ไร้คนขับเต็มรูปแบบ หรือ Tesla Robotaxi อย่างเป็นทางการ รถ Tesla ที่วิ่งบนถนนประเทศไทยสามารถใช้งานฟังก์ชันช่วยขับบางประเภทได้ เช่น การรักษาความเร็ว การช่วยควบคุมรถให้อยู่ในช่องทาง และการช่วยจอดรถ โดยผู้ขับยังต้องเฝ้าระวังพร้อมเข้าควบคุมรถตลอดเวลาและปฏิบัติตามกฎจราจรอย่างเคร่งครัด ดังนั้นรถ Tesla ที่ใช้งานในประเทศไทยจึงยังไม่ถือเป็นรถยนต์ไร้คนขับ

บทความโดย คุณปกรณ์ ปิ่นเวหาส์
กรรมการผู้จัดการ บริษัท ลัคกี้ ลีสซิ่ง จำกัด

ทุกเรื่องประกันภัย สอบถามเรา

ติดต่อโดยตรงได้ที่ สาขาศรีกรุงโบรคเกอร์ ใกล้บ้านท่าน
หรือส่งข้อความทาง Line: @srikrung
ติดต่อผ่าน Facebook: facebook.com/srikrungbroker/
โทรคุยกับ Call Center: 02 867 3899

หรือกรอกข้อมูลบนหน้าเว็บไซต์ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ติดต่อกลับ
ศรีกรุงโบรคเกอร์ เราพร้อมให้บริการคุณ

---